Varikotsele bepushtlikka olib kelishi mumkinmi? Bog’liqlikni tushunish

Ha, varikotsele erkak fertilligiga ta’sir qilishi mumkin, lekin varikotselening borligi avtomatik ravishda bepushtlik degani emas. Moyakcha atrofidagi tomirlarning kengayishi sperma ishlab chiqarish buzilishining yetakchi sabablaridan biri bo’lsa-da, uning haqiqiy ta’siri har bir odamda turlicha bo’ladi.

Quyida varikotsele fertillikka qanday ta’sir qilishini, shifokorlar bu holatni qanday baholashini va davolash aslida qachon tavsiya etilishini ko’rib chiqamiz.

Varikotsele — moyakcha ichidagi venoz to’r (pampiniform pleksus)ning kengayishi bo’lib, tuzilishi jihatidan oyoqdagi varikoz tomirlarga o’xshaydi. Bunday kengaygan tomirlar odatda balog’at yoshida asta-sekin rivojlanadi va qon oqimining anatomik xususiyatlari tufayli chap tomonda ancha ko’p uchraydi.

Ko’pgina erkaklar hech qanday alomatni sezmasdan varikotsele bilan yashaydi, ammo ba’zilarida doimiy zil-zil og’riq, moyakcha shishishi yoki og’irlik hissi kuzatiladi.

Varikotsele fertillikka ta’sir qilganda, u sog’lom sperma rivojlanishi uchun zarur bo’lgan nozik muhitni izdan chiqaradi.

Moyakcha haroratining ko’tarilishi: moyaklar sperma ishlab chiqarish uchun tana haroratidan biroz past bo’lishi kerak. Kengaygan tomirlarda to’plangan qon bu sovutish mexanizmini buzadi.

Spermogramma ko’rsatkichlarining yomonlashishi: yuqori harorat va o’zgargan qon aylanishi sperma konsentratsiyasi, harakatchanligi va shaklini (morfologiyasini) yomonlashtirishi mumkin.

Oksidlanish stressi: yomon venoz drenaj reaktiv kislorod birikmalarining to’planishiga olib keladi, bu esa hujayralarga zarar yetkazishi va sperma DNKsi butunligini buzishi mumkin.

Yo’q. Varikotsele avtomatik ravishda fertillik muammolariga olib kelmaydi.

Ko’zga ko’rinadigan yoki paypaslanadigan varikotseleli ko’plab erkaklar hech qanday davolashsiz tabiiy ravishda farzand ko’radi. Bu holat varikotselening kattaligi, moyaklarning umumiy sog’ligi, sperma sifatining boshlang’ich holati va ayol tomonidagi fertillik omillariga qarab erkak faktoriga bog’liq subfertillikka aylanishi mumkin. Og’riq ham ishonchli ko’rsatkich emas — varikotsele hech qanday noqulaylik keltirmasdan sperma ko’rsatkichlarini yomonlashtirishi mumkin.

Erkaklar subfertilligi farzand ko’ra olmaslikdan boshqa aniq jismoniy belgilar bilan kamdan-kam namoyon bo’lganligi sababli, tekshiruvga odatda quyidagi klinik belgilar sabab bo’ladi: 12 oy davomida farzand ko’rishga muvaffaqiyatsiz urinishlar, spermogrammadagi buzilishlar (past son, harakatchanlik yoki shakl), moyaklar o’lchamidagi sezilarli farq yoki moyakchada «qurtlar to’plami»ga o’xshash sezilarli ta’sis.

Bemorni tekshirishda urolog batafsil anamnez yig’ish bilan bir qatorda maqsadli diagnostika o’tkazadi: jismoniy ko’rik — tik turgan holda va Valsalva sinovi bilan kengaygan tomirlarni aniqlash; spermogramma — sperma soni, harakatchanligi va shaklini o’lchash (ko’rsatkichlar tabiiy o’zgarib turgani uchun bir necha namuna tekshiriladi); moyakcha UTT — tomir diametri va qon reflyuksini baholash; gormonal tahlillar — moyak o’sishi yoki sperma soni sezilarli past bo’lsa testosteron va FSG tekshiriladi.

To’g’ri tanlangan bemorlarda klinik ahamiyatga ega varikotseleni bartaraf etish sperma sifatini yaxshilashi va tabiiy homiladorlik ehtimolini oshirishi mumkin. Klinik tavsiyalarga ko’ra, davolash paypaslanadigan varikotsele, hujjatlashtirilgan spermogramma buzilishlari va juftlikning sababi noma’lum bepushtligi bo’lgan bemorlarda eng foydali hisoblanadi.

Davolash usullari shikastlangan tomirlar orqali reflyuksni to’xtatishga qaratilgan: mikroxirurgik varikotselektomiya — urolog kengaygan tomirlarni bog’lab, qon oqimini sog’lom tomirlarga yo’naltiradi; perkutan embolizatsiya — radiolog mayda spirallar yoki tomir preparatlari yordamida shikastlangan tomirlarni bekitadigan minimal invaziv jarayon.

Davolash individual tanlanadi va agar varikotsele jismoniy og’riq, moyak atrofiyasi yoki fertillik buzilishiga olib kelmasa, odatda zarur emas.

Shifokor odatda quyidagi holatlarda operatsiyani ko’rib chiqishni tavsiya qiladi: spermogramma buzilishlari bilan birga hujjatlashtirilgan farzand ko’rish qiyinchiligi; o’smirda shikastlangan tomonda moyak hajmining progressiv kamayishi; kundalik faoliyatga xalaqit beradigan doimiy, boshqarib bo’ladigan moyakcha og’rig’i.

Varikotselening taxminan 85–90% hollari faqat chap tomonda uchraydi (bir tomonlama), lekin ba’zan ikkala moyakka ham ta’sir qilishi mumkin (ikki tomonlama).

Ikki tomonlama varikotsele ikkala moyakka ham yig’ma issiqlik ta’sirini ko’rsatishi mumkin, lekin ikkala tomonda ham kengaygan tomirlar borligi avtomatik ravishda yomonroq fertillik natijasini anglatmaydi. Klinik tomir darajasi, sperma sifati va moyak hajmi davolashni belgilashda asosiy mezon bo’lib qoladi.

Varikotsele sperma sonini kamaytirishi mumkinmi? Ha. To’planib qolgan qon tufayli yuzaga keladigan issiqlik stressi va o’zgargan qon aylanishi umumiy sperma konsentratsiyasini kamaytirishi mumkin.

Varikotselem bor bo’lsa ham farzand ko’ra olamanmi? Ha. Millionlab varikotseleli erkaklar hech qanday tibbiy yoki jarrohlik davolashisiz tabiiy ravishda farzand ko’radi.

Ikki tomonlama varikotsele bir tomonlamaga qaraganda fertillikka ko’proq ta’sir qiladimi? Shart emas. Klinik o’lcham, moyak hajmi va spermogramma natijalari bir yoki ikkala tomon zararlangan bo’lishidan ko’ra ancha muhimroqdir.

Varikotsele og’riqsiz ham bepushtlikka olib kelishi mumkinmi? Ha. Og’riq va fertillik buzilishi turli mexanizmlar orqali ro’y beradi — mutlaqo og’riqsiz varikotsele ham sperma ishlab chiqarishga ta’sir qilishi mumkin.

Varikotsele sperma ko’rsatkichlarini o’zgartirishi va erkak faktoriga bog’liq subfertillikka sabab bo’lishi mumkin, ammo bu yaxshi o’rganilgan davolash yo’llariga ega, boshqarish mumkin bo’lgan holat. Moyaklar sog’ligi, noqulaylik yoki oilani rejalashtirish borasida xavotiringiz bo’lsa, vaziyatingizni muhokama qilish va individual reja tuzish uchun urologga konsultatsiyaga yoziling.