Каҷшавии узви таносули мард: сабабҳо, намудҳо ва табобат

Каҷшавии узви таносул хамидагии намоёне мебошад, ки одатан ҳангоми эрексия бештар ба назар мерасад. Узв метавонад ба боло, поён, чап ё рост хам шавад; дар баъзе мардон тағйироти мураккабтари шакл — фурӯравӣ, шакли «соатшишагӣ», танг шудан, кӯтоҳ шудан ё чарх задан низ мушоҳида мешавад.

Самти хамидагӣ худ ба худ муайян намекунад, ки ин ҳолат муқаррарист ё не. Духтуронро бештар ҳолате нигарон мекунад, ки каҷшавӣ ба наздикӣ пайдо шудааст, торафт меафзояд, бо дард ҳамроҳ аст, бо варами сахт алоқаманд аст, ба эрексия таъсир мерасонад, ҳамбистариро душвор мегардонад ё нороҳатии ҷиддӣ ба вуҷуд меорад.

Каҷшавии модарзодӣ аз давраи наврасӣ ё аз оғози ҳаёти ҷинсӣ вуҷуд дорад, одатан устувор аст ва варами сахт (бляшка) надорад. Агар он ба ҳаёти ҷинсӣ халал нарасонад, табобат зарур нест; дар сурати мушкилоти ҷиддии функсионалӣ дар синни болиғӣ ислоҳи ҷарроҳӣ баррасӣ шуда метавонад.

Каҷшавии иктисобӣ дертар, дар мардоне, ки узвашон қаблан рост буд ё шакли дигар дошт, пайдо мешавад. Сабаби маъмултарин бемории Пейрони мебошад. Осеби узви таносул ё амалиётҳои қаблӣ низ метавонанд ба тағйири шакл оварда расонанд. Азбаски каҷшавии иктисобӣ метавонад пешрафт кунад, набояд онро ҳолати муқаррарӣ ҳисобид — бояд аз ҷониби уролог баррасӣ шавад.

Бемории Пейрони ҳолатест, ки дар дохили пардаи сафеди узви таносул (бофтаи зичи атрофи ҷисмҳои эрексионӣ) варами рӯбашакл (бляшка) ба вуҷуд меояд. Ҳангоме ки варам калон мешавад, бофтаи осебдида чандирияти худро гум мекунад ва ҳангоми эрексия узв хам мешавад.

Бемории Пейрони метавонад ба каҷшавӣ, эрексияи дардовар, кӯтоҳ шудани узв, фурӯравӣ ё шакли «соатшишагӣ», дисфунксияи эректилӣ ва нороҳатии равонӣ оварда расонад. Муҳим аст донистан, ки на ҳар узви каҷ бемории Пейрониро нишон медиҳад — каҷшавии модарзодӣ метавонад комилан муқаррарӣ бошад, дар ҳоле ки бемории Пейрони ҳолати иктисобист.

Сабаби дақиқи бемории Пейрони то охир омӯхта нашудааст. Тибқи як назарияи асосӣ, осебҳои хурди такроршавандаи узв дар ҳолати эрексия дар мардони мустаъид раванди нодурусти шифоёбии бофтаро ба вуҷуд меорад.

Омилҳои эҳтимолии хавф инҳоянд: осебҳои хурди такроршавандаи узв, осеб ҳангоми ҳамбистарӣ, вайроншавии раванди шифоёбии бофта, майли ирсӣ, тағйироти вобаста ба син ва баъзе бемориҳои бофтаи пайвасткунанда.

Ба назар бояд гирифт, ки на ҳар марди гирифтори бемории Пейрони осеби мушаххасро дар хотир дорад ва як маротиба ҳамбистарии шадид одатан боиси бемор шудан намегардад.

Аломатҳои асосии бемории Пейрони инҳоянд:

• каҷшавии нав, ки тадриҷан меафзояд;
• ҷои сахт ё варам, ки зери пуст ҳис карда мешавад;
• дард ҳангоми эрексия, махсусан дар марҳилаи фаъол;
• кӯтоҳ шудани узв;
• фурӯравӣ ё шакли «соатшишагӣ»;
• дисфунксияи эректилӣ.

Бемориро одатан ба ду марҳила ҷудо мекунанд: марҳилаи фаъол, ки дар он шакл ва дард метавонанд тағйир ёбанд, ва марҳилаи устувор, ки дар он дард одатан кам мешавад ва каҷшавӣ дигар зиёд намеафзояд. Табобати ҷарроҳӣ одатан танҳо пас аз устувор шудани беморӣ баррасӣ мешавад.

Ташхис пеш аз ҳама дар асоси пурсиши муфассал (кай каҷшавӣ пайдо шудааст, оё он тағйир меёбад, дард ва варам ҳастанд ё не, дарозии узв тағйир ёфтааст ё не, осеб ё амалиёти қаблӣ будааст ё не) ва муоинаи ҷисмонӣ гузаронида мешавад.

Азбаски каҷшавӣ ҳангоми эрексия беҳтар намоён мешавад, духтур метавонад узвро дар ҳолати эрексия — тавассути суратҳои пешниҳодкардаи бемор, эрексияи бо вакуум ё эрексияи бо доруи табобатӣ ба вуҷуд оварда — арзёбӣ кунад. Ултрасадо на ба ҳамаи мардон лозим аст: он ҳангоми гумон ба дисфунксияи эректилӣ, вайроншавии ҷараёни хун ё пеш аз баъзе амалиётҳо таъин мешавад. Ҳангоми муоина духтур одатан самт ва дараҷаи каҷшавӣ, ҷои хамидагии зиёдтарин, дарозии узв, мавҷудияти фурӯравӣ ва хусусиятҳои варамро қайд мекунад.

На ҳамеша. Агар каҷшавӣ сабук бошад, солҳо устувор буда, зиёд намешавад, дарди назаррас надорад, эрексия муқаррарист ва ҳамбистарӣ душвор нест, табобат шояд зарур набошад.

Агар каҷшавӣ пеш равад, дарди назаррас дошта бошад, ҳамбистариро душвор гардонад, деформатсияи назаррас дошта бошад, бо дисфунксияи эректилӣ ё нороҳатии ҷиддии равонӣ ҳамроҳ бошад, табобат одатан тавсия дода мешавад. Ҳадафи табобат одатан беҳбудии функсионалӣ ва натиҷаи қаноатбахш аст, на ҳатман узви комилан рост.

Барои мардоне, ки каҷшавии сабук ва устувор доранд ва он ба ҳаёти ҷинсиашон халал намерасонад, мушоҳида кофист — назорати тағйирот ва табобати дисфунксияи эректилии ҳамроҳ дар сурати зарурат.

Дар марҳилаи фаъол доруҳои зиддиилтиҳобии ғайристероидӣ метавонанд дардро сабук кунанд. Терапияи кашиш (тракция) истифодаи дастгоҳеро дар назар дорад, ки узвро тадриҷан мекашад ва дар баъзе мардон метавонад каҷшавиро кам кунад ва дарозии узвро нигоҳ дорад, гарчанде далелҳо то ҳол маҳдуданд. Баъзе доруҳо, аз ҷумла коллагеназа, метавонанд бевосита ба варам сӯзандору зада шаванд ва дар беморони мувофиқ каҷшавиро кам кунанд, аммо дастрасии чунин табобат дар кишварҳо гуногун аст ва он бояд танҳо аз ҷониби мутахассиси таҷрибадор иҷро шавад. Терапияи мавҷи заряб метавонад дардро дар марҳилаи фаъол кам кунад, аммо усули боэътимоди ислоҳи каҷшавӣ ё коҳиши андозаи варам ҳисобида намешавад.

Амалиёт одатан пас аз устувор шудани беморӣ ва вақте ки каҷшавӣ ба ҳамбистарӣ халали ҷиддӣ мерасонад ё усулҳои муҳофизакорона натиҷаи кофӣ намедиҳанд, баррасӣ мешавад.

• Пликатсия — рост кардани узв тавассути кӯтоҳ кардани тарафи дарозтар; барои мардоне, ки дарозии кофӣ ва эрексияи хуб доранд ва каҷшавиашон он қадар шадид нест, мувофиқ аст.
• Буридан ё бардоштани варам бо графт — дар ҳолати каҷшавии шадидтар, кӯтоҳшавии назаррас ё деформатсияи мураккаб баррасӣ мешавад; дарозии узвро беҳтар нигоҳ медорад, аммо амалиёти мураккабтар буда, хатари дисфунксияи эректилии баъдиамалиётӣ баландтар аст.
• Протези узви таносул — барои мардоне, ки бемории Пейрони ва дисфунксияи эректилии шадид доранд, ки ба дору ҷавоб намедиҳад, тавсия дода мешавад; дар сурати зарурат рости узв ҳамзамон бо ин амалиёт анҷом дода мешавад.

Дар ҳолатҳои зерин ба уролог-андролог рӯй овардан лозим аст:

• дар узви шумо каҷшавии нав пайдо шудааст;
• каҷшавӣ торафт зиёд мешавад;
• эрексия дардовар шудааст;
• ҷои сахт ё варам ҳис мешавад;
• узв аз пештара кӯтоҳтар ба назар мерасад;
• деформатсияи фурӯравӣ ё «соатшишагӣ» пайдо шудааст;
• эрексия суст шудааст;
• ҳамбистарӣ душвор шудааст;
• пас аз осеб шакли узв тағйир ёфтааст;
• каҷшавӣ боиси изтироби ҷиддӣ ё нороҳатии муносибатҳо мегардад.

Муроҷиати барвақт махсусан фоиданок аст, вақте ки шакл ҳанӯз тағйир меёбад, зеро интихоби усули табобат аз ин вобаста аст.

Каҷшавии сабуки узв муқаррарист?
Бале. Каҷшавии сабук ва устувор, ки аз давраи наврасӣ вуҷуд дорад ва ба ҳаёти ҷинсӣ халал намерасонад, метавонад муқаррарӣ бошад.

Чаро узвам якбора каҷ шуд?
Каҷшавии нав метавонад сабабҳои гуногун дошта бошад, яке аз эҳтимолитаринашон бемории Пейрони аст, махсусан агар бо дард, варам ё кӯтоҳшавӣ ҳамроҳ бошад. Сабаби дақиқро уролог муайян мекунад.

Оё ҳар каҷшавӣ бемории Пейрони аст?
Не. Каҷшавии модарзодӣ метавонад комилан муқаррарӣ бошад, дар ҳоле ки бемории Пейрони ҳолати иктисобӣ бо варами рӯбашакл дар дохили узв мебошад.

Оё каҷшавӣ метавонад ба дисфунксияи эректилӣ оварда расонад?
Бале, бофтаи рӯбашакл ва деформатсия метавонанд механизми эрексияро вайрон кунанд, дард ва изтироб дар бораи ҳамбистарӣ мушкилиро бештар мекунанд.

Оё бемории Пейрони худ аз худ мегузарад?
Дард баъд аз хотима ёфтани марҳилаи фаъол аксар вақт кам мешавад, аммо каҷшавӣ на ҳамеша пурра нест мешавад. Ҳангоми каҷшавии нав ё тағйирёбанда беҳтар аст интизор нашуда, ба духтур муроҷиат кард.

Оё бе ҷарроҳӣ табобат мумкин аст?
Ба баъзе мардон усулҳои муҳофизакорона — терапияи тракция, баъзе сӯзандоруҳо, табобати дисфунксияи эректилии ҳамроҳ — кӯмак мерасонанд. Дар каҷшавии шадид ва устувор, ки ба ҳамбистарӣ халал мерасонад, натиҷаи бештар боэътимодро одатан ҷарроҳӣ медиҳад.