Жыныс мүшесінің қисаюы: себептері, түрлері және емі

Жыныс мүшесінің қисаюы деп әдетте эрекция кезінде айқынырақ байқалатын иілуді айтады. Мүше жоғарыға, төменге, солға немесе оңға қисаюы мүмкін, кейбір ерлерде батыңқырау, «құм сағаты» тәрізді пішін, тарылу, қысқару немесе бұралу сияқты күрделірек өзгерістер де кездеседі.

Қисаю бағытының өзі бұл жағдайдың қалыпты не қалыпты еместігін білдірмейді. Дәрігерлерді көбірек алаңдататыны — қисаю жақында пайда болса, күшейіп бара жатса, ауырсынумен қатар жүрсе, қатты түйінмен байланысты болса, эрекцияға әсер етсе, жыныстық қатынасты қиындатса немесе айтарлықтай алаңдаушылық тудырса.

Туа біткен қисаю жасөспірім кезеңінен немесе жыныстық өмір басталғаннан бері болады, әдетте тұрақты келеді және ішінде қатты түйін (тыртық) болмайды. Егер ол жыныстық өмірге кедергі келтірмесе, ем қажет болмауы мүмкін; ересек жаста айтарлықтай функционалдық қиындықтар болса, хирургиялық түзету қарастырылуы мүмкін.

Жүре пайда болған қисаю бұрын мүшесі түзу немесе басқа пішінде болған ер адамда кейінірек пайда болады. Ең көп кездесетін себебі — Пейрони ауруы. Жыныс мүшесінің жарақаты немесе бұрынғы операциялар да пішінінің өзгеруіне әкелуі мүмкін. Жүре пайда болған қисаю үдеуі мүмкін болғандықтан, оны қалыпты деп есептемей, урологқа көрсету қажет.

Пейрони ауруы — жыныс мүшесінің эрекциялық денелерін қоршап тұрған тығыз тінде (ақ қабықта) тыртықты түйін (бляшка) пайда болатын жағдай. Түйін ұлғайған сайын, зақымдалған тін серпімділігін жоғалтады, сондықтан эрекция кезінде мүше қисая бастайды.

Пейрони ауруы қисаю, ауырсынулы эрекция, мүшенің қысқаруы, батыңқырау немесе «құм сағаты» тәрізді пішін, эректильді дисфункция және психологиялық қолайсыздыққа әкелуі мүмкін. Маңызды сәт: әрбір қисық жыныс мүшесі Пейрони ауруы дегенді білдірмейді. Туа біткен қисаю толықтай қалыпты болуы мүмкін, ал Пейрони ауруы — жүре пайда болған медициналық жағдай.

Пейрони ауруының нақты себебі толық зерттелмеген. Негізгі теориялардың бірі бойынша, эрекция күйіндегі мүшеге қайталанатын шағын жарақаттар бейімді ерлерде тіннің дұрыс емес жазылу үдерісін тудырады.

Ықтимал қауіп факторларына мыналар жатады: мүшенің қайталанатын шағын жарақаттары, жыныстық қатынас кезіндегі жарақат, тіннің жазылу үдерісінің бұзылуы, генетикалық бейімділік, жасқа байланысты өзгерістер және дәнекер тінінің кейбір аурулары.

Пейрони ауруы бар әрбір ер адам нақты жарақатты есіне түсіре бермейді, ал бір рет қарқынды жыныстық қатынас өз алдына бұл ауруды тудырмайды.

Пейрони ауруының негізгі белгілеріне мыналар жатады:

• біртіндеп күшейетін жаңа қисаю;
• тері астынан сезілетін қатты жер немесе түйін;
• әсіресе аурудың белсенді кезеңінде эрекция кезіндегі ауырсыну;
• мүшенің қысқаруы;
• батыңқырау немесе «құм сағаты» тәрізді пішін;
• эректильді дисфункция.

Ауруды әдетте екі кезеңге бөледі: белсенді кезеңде пішін мен ауырсыну өзгеруі мүмкін, тұрақты кезеңде ауырсыну әдетте азаяды немесе жойылады, ал қисаю айтарлықтай күшеймейді. Хирургиялық ем әдетте ауру тұрақтанғаннан кейін ғана қарастырылады.

Диагноз алдымен егжей-тегжейлі сұрақтарға (қисаю қашан пайда болды, ол өзгеріп жатыр ма, ауырсыну немесе түйін бар ма, мүше ұзындығы өзгерді ме, жарақат немесе бұрынғы операция болды ма) және дене тексерісіне негізделеді.

Қисаю эрекция кезінде жақсырақ байқалатындықтан, дәрігерге мүшені эрекция күйінде — пациент ұсынған суреттер, вакуум көмегімен немесе дәрі-дәрмекпен шақырылған эрекция арқылы — бағалау қажет болуы мүмкін. Ультрадыбыстық тексеру бәріне бірдей қажет емес: ол эректильді дисфункция, қан ағымының бұзылуы күдігі болғанда немесе кейбір операциялар алдында тағайындалады. Тексеру кезінде дәрігер әдетте қисаюдың бағыты мен дәрежесін, ең үлкен иілу орнын, мүше ұзындығын, батыңқыраудың бар-жоғын және түйіннің сипаттамаларын тіркейді.

Әрқашан емес. Егер қисаю жеңіл болса, жылдар бойы тұрақты болса, күшеймесе, айтарлықтай ауырсыну болмаса, эрекция қалыпты болса және жыныстық қатынас қиын болмаса, ем қажет болмауы мүмкін.

Қисаю үдеп бара жатса, айтарлықтай ауырсыну тудырса, жыныстық қатынасты қиындатса, елеулі деформацияға әкелсе, эректильді дисфункциямен немесе қатты психологиялық қолайсыздықпен қатар жүрсе, ем әдетте ұсынылады. Емнің мақсаты — көбіне мінсіз түзу мүше емес, функционалды жақсару және қанағаттанарлық нәтиже.

Жыныстық өмірге кедергі келтірмейтін жеңіл, тұрақты қисаюы бар ерлерге бақылау жеткілікті болуы мүмкін — өзгерістерді қадағалау және қажет болса, ілеспе эректильді дисфункцияны емдеу.

Белсенді кезеңде ауырсынуды жеңілдету үшін стероидты емес қабынуға қарсы дәрілер қолданылады. Тракциялық терапия мүшені бақыланатын түрде созатын арнайы құрылғыны пайдалануды білдіреді және кейбір ерлерде қисаюды азайтуға, мүше ұзындығын сақтауға көмектесуі мүмкін, дегенмен дәлелдер әлі шектеулі. Түйінге тікелей кейбір дәрілер, соның ішінде коллагеназа, енгізілуі мүмкін — бұл сәйкес пациенттерде қисаюды азайта алады, бірақ мұндай емнің қолжетімділігі елге қарай әртүрлі және оны тек тәжірибелі маман орындауы керек. Соққы-толқындық терапия белсенді кезеңдегі ауырсынуды азайтуы мүмкін, бірақ қисаюды түзетудің немесе түйін өлшемін кішірейтудің сенімді әдісі болып саналмайды.

Операция әдетте ауру тұрақтанған және қисаю жыныстық қатынасқа айтарлықтай кедергі келтіретін немесе консервативті әдістер жеткіліксіз болған жағдайда қарастырылады.

• Пликация — мүшені түзету үшін оның ұзынырақ жағын қысқарту; мүше ұзындығы жеткілікті, эрекциясы жақсы және қисаюы онша ауыр емес ерлерге қолайлы.
• Түйінді кесіп алу және графтпен жабу — қаттырақ қисаю, айтарлықтай қысқару немесе күрделі деформация болғанда қарастырылады; мүше ұзындығын жақсырақ сақтайды, бірақ күрделірек операция болып табылады және операциядан кейінгі эректильді дисфункция қаупі жоғарырақ.
• Жыныс мүшесінің протезі — Пейрони ауруы және дәрі-дәрмекке жауап бермейтін ауыр эректильді дисфункциясы бар ерлерге ұсынылады; қажет болса, сол операция кезінде пішінді түзету де жасалуы мүмкін.

Мына жағдайларда уролог-андрологқа қаралған жөн:

• мүшеде жаңа қисаю пайда болды;
• қисаю күшейіп барады;
• эрекция ауырсынулы болды;
• қатты жер немесе түйін сезіледі;
• мүше бұрынғыдан қысқа болып көрінеді;
• батыңқырау немесе «құм сағаты» тәрізді деформация пайда болды;
• эрекция әлсіреді;
• жыныстық қатынас қиындады;
• жарақаттан кейін мүше пішіні өзгерді;
• қисаю айтарлықтай алаңдаушылық немесе қарым-қатынасқа зиян тудырады.

Пішін әлі өзгеріп жатқан кезде ерте қаралу ерекше пайдалы, өйткені емдеу тактикасын таңдау осыған байланысты.

Мүшенің жеңіл қисаюы қалыпты ма?
Иә. Жасөспірім кезеңінен бар, жыныстық өмірге кедергі келтірмейтін жеңіл әрі тұрақты қисаю қалыпты болуы мүмкін.

Неге мүшем кенеттен қисайды?
Жаңа қисаюдың бірнеше себебі болуы мүмкін, солардың бірі — Пейрони ауруы, әсіресе ауырсыну, түйін немесе қысқарумен қатар жүрсе. Нақты себепті уролог анықтайды.

Кез келген қисаю Пейрони ауруы ма?
Жоқ. Туа біткен қисаю толықтай қалыпты болуы мүмкін, ал Пейрони ауруы — мүше ішінде тыртықты түйіні бар жүре пайда болған жағдай.

Қисаю эректильді дисфункцияны тудыруы мүмкін бе?
Иә, тыртық тін мен деформация эрекция механизмін бұзуы мүмкін, ал ауырсыну мен қатынасқа қатысты алаңдаушылық мәселені одан әрі күшейтеді.

Пейрони ауруы өзінен-өзі өте ме?
Белсенді кезең аяқталған соң ауырсыну жиі азаяды, бірақ қисаю немесе деформация әрдайым толық жойыла бермейді. Жаңа немесе өзгеріп жатқан қисаюда күтпей, дәрігерге қаралған жөн.

Операциясыз емдеуге бола ма?
Кейбір ерлерге консервативті әдістер — тракциялық терапия, кейбір инъекциялар, ілеспе эректильді дисфункцияны емдеу — көмектеседі. Жыныстық қатынасқа кедергі келтіретін ауыр әрі тұрақты қисаюда әдетте ең сенімді нәтижені операция береді.