Prostatit

Prostatit — prostata bezining yalligʻlanish kasalligi boʻlib, yosh va oʻrta yoshli erkaklarda eng keng tarqalgan urologik holatlardan biridir. Turli maʼlumotlarga koʻra, erkaklarning 10–15 foizi hayoti davomida uning koʻrinishlari bilan toʻqnashadi.

Prostata bezi siydik pufagi ostida joylashgan va siydik chiqarish kanalining boshlangʻich qismini oʻrab turadi. Shikoyatlar xarakteri aynan shu bilan izohlanadi: yalligʻlangan bez kattalashadi, uretrani siqadi va kichik tos nerv oxirlarini qitiqlaydi. Shundan ogʻriq, siydik chiqarish buzilishlari va koʻpincha jinsiy funksiya oʻzgarishlarining birgalikda kelishi kelib chiqadi.

Tushunish muhim: prostatit — bu bitta kasallik emas, balki oʻxshash belgilarga ega bir necha xil holat. Ularda davolash taktikasi tubdan farq qiladi, shuning uchun tekshiruv har doim terapiya tayinlashdan oldin oʻtkaziladi.

• Oʻtkir bakterial prostatit — kam uchraydi, ammo ogʻir kechadi: yuqori harorat, titroq, kuchli ogʻriq, siydik chiqarishning qiyinlashuvi. Zudlik bilan davolashni talab qiladi.
• Surunkali bakterial prostatit — vaqti-vaqti bilan zoʻrayishlar, tahlillarda tasdiqlangan infeksiya, koʻpincha takrorlanuvchi siydik yoʻllari infeksiyalari.
• Surunkali prostatit / surunkali tos ogʻrigʻi sindromi — eng koʻp uchraydigan shakl, barcha hollarning 90 foizigacha. Unda tahlillarda bakteriyalar topilmaydi, asosiy shikoyat esa tos sohasidagi uzoq davom etuvchi ogʻriq boʻladi.
• Belgisiz yalligʻlanishli prostatit — shikoyatlarsiz kechadi, boshqa sabab boʻyicha tekshiruvda tasodifan aniqlanadi.

Bu shakllarga ajratish rasmiyatchilik emas: bakterial shaklda davolash asosini antibiotiklar tashkil etadi, surunkali tos ogʻrigʻi sindromida esa ular, qoida tariqasida, samarasiz.

Koʻrinishlar odatda uch guruhdan tashkil topadi:

• Ogʻriq — oraliqda, qorinning pastki qismida, dumgʻaza, moshonka yoki jinsiy olat sohasida; uzoq oʻtirganda, sovqotgandan yoki eyakulyatsiyadan keyin kuchayishi mumkin.
• Siydik chiqarish buzilishlari — tez-tez qistov, kechasi turish, achishish, zaif yoki uzuq-yuluq oqim, siydik pufagining toʻliq boʻshamaganlik hissi.
• Jinsiy funksiya oʻzgarishlari — eyakulyatsiyada noqulaylik, libidoning pasayishi, erta eyakulyatsiya, kamroq — erektsiya buzilishlari.

Oʻtkir shaklda bularga harorat koʻtarilishi, titroq va kuchli holsizlik qoʻshiladi — bunday holat shifokorga shoshilinch murojaat qilishni talab qiladi.

Psixologik jihat haqida alohida aytish kerak. Uzoq davom etuvchi tos ogʻrigʻi koʻpincha xavotir va uyqu buzilishi bilan kechadi, xavotir esa oʻz navbatida ogʻriq idrokini kuchaytiradi. Bu doirani davolashni rejalashtirishda hisobga olish muhim.

• kam harakatli turmush tarzi va uzoq oʻtirish — kichik tosda qon turgʻunligi;
• sovqotish;
• tartibsiz jinsiy hayot — uzoq tiyilish ham, haddan tashqari faollik ham;
• jinsiy yoʻl bilan yuqadigan infeksiyalar;
• siydik yoʻllarining surunkali infeksiyalari;
• immunitetning pasayishi va yondosh kasalliklar, avvalo qandli diabet;
• chekish va spirtli ichimliklarni suiisteʼmol qilish;
• oraliq sohasi jarohatlari, shu jumladan velosipedda yurish bilan bogʻliq.

Tekshiruvning maqsadi — kasallik shaklini aniqlash va oʻxshash belgili holatlarni istisno qilish: xavfsiz giperplaziya, toshlar, uretra strikturasi, prostata bezi kasalliklari. Tekshiruv quyidagilarni oʻz ichiga oladi:

• konsultatsiya va koʻrik, shu jumladan barmoq bilan rektal tekshiruv — u bir necha soniya davom etadi va shifokorga bezning oʻlchami, qattiqligi va ogʻriqliligi haqida maʼlumot beradi;
• siydikning umumiy tahlili, zarur boʻlganda — antibiotiklarga sezgirlikni aniqlash bilan ekma;
• prostata bezi sekretini tekshirish yoki bez massajidan oldin va keyin siydik ulushlari bilan sinama — bu bakterial shaklni bakterial boʻlmaganidan ajratish imkonini beruvchi asosiy usul;
• jinsiy yoʻl bilan yuqadigan infeksiyalarga tekshiruv;
• PSA tahlili — yalligʻlanishning oʻzi bu koʻrsatkichni oshirishini hisobga olgan holda;
• prostata bezi UZI si qoldiq siydikni aniqlash bilan, zarur boʻlganda — transrektal UZI;
• uroflouometriya — siydik chiqarish qiyinlashganda.

Sxema kasallik shakliga bogʻliq.

Bakterial prostatitda davolash asosini ekma natijalariga koʻra tanlangan antibiotiklar tashkil etadi. Oʻziga xosligi shundaki, kurs uzoq — odatda 4 haftadan 6 haftagacha: preparat bez toʻqimasida yetarli konsentratsiyada toʻplanishi kerak. Qabulni muddatidan oldin toʻxtatish — kasallikning surunkali shaklga oʻtishining eng koʻp uchraydigan sababi.

Surunkali tos ogʻrigʻi sindromida kompleks yondashuv qoʻllaniladi, chunki yagona «universal» vosita mavjud emas:

• siydik pufagi boʻyni va uretraning silliq mushaklarini boʻshashtiruvchi preparatlar — siydik chiqarishni yengillashtiradi;
• yalligʻlanishga qarshi vositalar — ogʻriqni kamaytiradi;
• fizioterapiya va tos tubi mushaklari uchun davolash jismoniy tarbiyasi;
• prostata bezi massaji — koʻrsatma boʻyicha;
• turmush tarzini tuzatish;
• xavotir komponenti kuchli boʻlganda — psixolog bilan ishlash.

Davolash individual tanlanadi: bir xil tashxisli ikki bemor qaysi koʻrinishlar ustunligiga qarab turli sxemalar olishi mumkin.

• Koʻproq harakat qilish. Yurish va oʻrtacha yuklamalar kichik tosda qon aylanishini yaxshilaydi — bu surunkali shaklda eng taʼsirchan omillardan biri.
• Oʻtiribdi ishda tanaffus qilish — har soatda kamida bir necha daqiqaga turish.
• Sovqotmaslik, ayniqsa bel va tos sohasini.
• Yetarli suv ichish — sutkasiga kamida 1,5–2 litr.
• Achchiq, spirtli ichimliklar va qahvani cheklash zoʻrayish davrida — ular siydik yoʻllari qitiqlanishini kuchaytiradi.
• Muntazam jinsiy hayotni saqlash — muntazam eyakulyatsiya bezning normal faoliyatiga yordam beradi.
• Velosipedda yurishda anatomik egar ishlatish va tanaffus qilish.

Oʻz vaqtida murojaat qilinganda prostatit yaxshi davolanadi. Ammo terapiyasiz uzoq kechishi surunkali shaklga oʻtish va vaqti-vaqti bilan zoʻrayishlarga, oʻtkir bakterial shaklda abssess shakllanishiga, siydik chiqarishning buzilishidan siydik tutilishigacha, fertillikka taʼsirga (yalligʻlanish urugʻ suyuqligi tarkibini oʻzgartiradi), shuningdek doimiy ogʻriq tufayli hayot sifatining barqaror pasayishiga olib kelishi mumkin.

Alohida taʼkidlash joiz: prostatit prostata bezining onkologik kasalliklari sababi emas. Ammo bu holatlarning belgilari oʻxshash boʻlishi mumkin, shuning uchun tekshiruv har qanday holatda zarur.

Prostatit faqat keksalarda boʻladimi?
Yoʻq. Surunkali prostatit koʻpincha aynan 25–45 yoshli erkaklarda uchraydi. Yosh oshgani sari birinchi oʻringa xavfsiz giperplaziya — boshqa kasallik chiqadi.

Prostatit jinsiy yoʻl bilan yuqadimi?
Kasallikning oʻzi — yoʻq. Ammo jinsiy yoʻl bilan yuqadigan infeksiyalar uning sababi boʻlishi mumkin, shuning uchun baʼzan sheriklarni tekshirish zarur boʻladi.

Prostatit farzand koʻrish imkoniyatiga taʼsir qiladimi?
Yalligʻlanish urugʻ suyuqligi tarkibini oʻzgartirishi va spermogramma koʻrsatkichlarini yomonlashtirishi mumkin. Davolashdan soʻng koʻrsatkichlar, qoida tariqasida, yaxshilanadi.

Nega antibiotiklar yordam bermadi?
Ehtimol, kasallik shakli bakterial emas — surunkali tos ogʻrigʻi sindromida antibiotiklar samarasiz va boshqa yondashuv talab qilinadi.

Prostata bezi massaji kerakmi?
U koʻrsatma boʻyicha, kasallikning muayyan shakllarida qoʻllaniladi. Qarorni shifokor tekshiruvdan soʻng qabul qiladi.

Prostatitni butunlay davolash mumkinmi?
Bakterial shaklni — ha, toʻliq davolash kursida. Surunkali tos ogʻrigʻi uzoq muddatli nazoratni talab qiladi, ammo koʻpchilik bemorlarda barqaror yaxshilanishga erishiladi.