Ерлерде несеп шығару жолының тарылуы (стриктура): себептері мен емі

Уретра стриктурасы — несепті қуықтан шығаратын каналдың (уретраның) тыртық тінінен тарылуы. Тыртық тіні пайда болып жиырылғанда, канал тарылады және несептің шығуы қиындайды.

Ауырлық дәрежесі тарылудың орналасуына, ұзындығына, тыртық тінінің мөлшеріне және бұл алғаш пайда болғанына немесе қайталанғанына байланысты. Жеңіл тарылу ағымды сәл ғана әлсіретеді, ал ауыр жағдайда несеп шығару өте қиын немесе мүлде мүмкін болмай қалады.

Стриктура көбіне уретраның тыртықтануы немесе қабынуы салдарынан пайда болады. Мүмкін себептер:

• катетеризация, цистоскопия және басқа урологиялық процедуралар
• жамбас пен аралық аймағының жарақаттары
• қабыну немесе инфекциялар, соның ішінде кейбір ЖЖБИ
• несеп жолдары немесе простатаға бұрын жасалған операциялар
• жамбас аймағына сәулелік терапия
• лихен склерозус

Кейде себебі анықталмайды — мұндай жағдайлар идиопатиялық стриктура деп аталады. Стриктура тек қарт адамдарда емес, жас ерлерде де кездеседі.

Негізгі белгілер: әлсіз немесе тар несеп ағымы, несеп шығаруды бастауда қиындық, кернелу қажеттілігі, үзік-үзік немесе шашыраңқы ағым, қуықтың толық босамағандай сезілуі, жиі несепке бару, ауру немесе ашыту сезімі, несеп жолдарының қайталанатын инфекциясы, кейде несепте қан.

Әлсіз ағымның өзі стриктураны растамайды — ұқсас белгілерді простата аденомасы, простатит және басқа қуық мәселелері де тудыруы мүмкін.

Дәрігер анамнез жинайды (бұрынғы процедуралар, жарақаттар, инфекциялар, несеп ұстау жағдайлары) және тексерулер тағайындайды: урофлоуметрия (несеп ағымының жылдамдығы), несептен кейінгі қалдық несепті өлшеу (УЗИ), ретроградты уретрография (тарылудың орны мен ұзындығын анықтауға арналған контрастты рентген) және цистоскопия — камерамен уретра мен қуықты тексеру. Инфекция немесе қан күдігі болса, несеп талдауы тағайындалады.

Әдіс тарылудың орналасуына, ұзындығына, ауырлығына, себебіне және бұрын болған-болмағанына байланысты:

• уретралды дилатация — тарылған бөлікті бірте-бірте кеңейту
• ішкі уретротомия (DVIU) — эндоскопиялық аспаппен тыртықты кесу
• уретропластика — реконструктивті операция: тыртықты алып тастау немесе тін трансплантатын (мысалы, ұрттың кілегейлі қабатын) пайдалану
• дәрі жабынды баллонмен емдеу — кейбір жағдайларда

Қайталанатын стриктураларда уретропластика қайталанатын эндоскопиялық араласуларға қарағанда тұрақтырақ нәтиже береді.

Стриктура сәтті емделгеннен кейін де қайталануы мүмкін, сондықтан емдеуден кейінгі бақылау маңызды. Емделмесе, несеп ұсталып қалуы күшеюі мүмкін (ауыр жағдайда — несеп шығуының толық тоқтауы), қайталанатын инфекциялар, қуық тастары, жоғарғы несеп жолдарының зақымдалуы орын алуы мүмкін.

Тұрақты әлсіз ағым, несеп шығаруды бастаудағы қиындық, ағымның шашырауы, толық босамау сезімі, қайталанатын инфекциялар, ауру немесе несепте қан болса — әсіресе бұрын уретра жарақаты немесе катетеризация болған болса — урологқа хабарласыңыз. Кенеттен несеп шығара алмай қалсаңыз, шұғыл көмек қажет.