Erkaklarda siydik chiqarish yoʻli torayishi (striktura): sabablari va davolash

Uretra strikturasi — siydik pufagidan siydik chiqadigan kanal (uretra)ning chandiq to’qimasi hisobiga torayishi. Chandiq to’qima shakllanib qisqarganda kanal torayadi va siydik oqishi qiyinlashadi.

Torayish darajasi joylashuvi, uzunligi, chandiq miqdori va bu birinchi marta yoki qaytalanuvchi holat ekaniga bog’liq. Yengil torayish siydik oqimini bir oz zaiflashtirsa, og’ir holatda siydik chiqishi juda qiyinlashadi yoki umuman to’xtaydi.

Striktura ko’pincha uretraning chandiqlanishi yoki yallig’lanishi natijasida yuzaga keladi. Sabablari:

• kateterizatsiya, sistoskopiya va boshqa urologik protseduralar
• chanoq va oraliq nohiyasi jarohatlari
• yallig’lanish yoki infeksiyalar, jumladan ba’zi JYUI
• siydik yo’llari yoki prostatadagi oldingi operatsiyalar
• chanoq nohiyasiga nurlanish terapiyasi
• lichen sclerosus (surunkali teri kasalligi)

Ba’zan sabab aniqlanmaydi — bunday holat idiopatik striktura deb ataladi. Muhimi: striktura yosh erkaklarda ham, nafaqat keksalarda uchraydi.

Asosiy belgilar: zaif yoki tor siydik oqimi, siydik chiqarishni boshlashda qiyinchilik, zo’riqish zarurati, uzilib-uzilib yoki sochilib chiqadigan oqim, siydik pufagi to’liq bo’shamagandek tuyg’u, tez-tez siydik chiqarish, og’riq yoki achishish, qaytalanuvchi siydik yo’llari infeksiyasi, ba’zan siydikda qon.

Zaif oqimning o’zi strikturani tasdiqlamaydi — xuddi shunday belgilarni prostata adenomasi, prostatit va boshqa siydik pufagi muammolari ham berishi mumkin.

Shifokor anamnez (o’tkazilgan protseduralar, jarohatlar, infeksiyalar, siydik ushlanib qolish holatlari) yig’adi va tekshiruvlar tayinlaydi: uroflowmetriya (siydik oqimi tezligini o’lchash), siydikdan keyin qolgan siydik miqdorini o’lchash (UZI), retrograd uretrografiya (torayish joyi va uzunligini aniqlash uchun kontrastli rentgen) va sistoskopiya — kamera bilan uretra va siydik pufagini ko’rish. Infeksiya yoki qon shubhasi bo’lsa siydik tahlili buyuriladi.

Usul torayishning joylashuvi, uzunligi, og’irligi, sababi va oldin bo’lgan-bo’lmaganligiga bog’liq:

• uretral dilatatsiya — torraygan qismni asta-sekin kengaytirish
• ichki uretrotomiya (DVIU) — endoskopik asbob bilan chandiqni kesish
• uretroplastika — rekonstruktiv operatsiya: chandiqni olib tashlash yoki to’qima transplantatidan (masalan, lunj shilliq qavatidan) foydalanish
• dori qoplamali ballon — ayrim hollarda

Qaytalanuvchi strikturalarda uretroplastika takroriy endoskopik amaliyotlarga qaraganda barqarorroq natija beradi.

Muvaffaqiyatli davolashdan keyin ham striktura qaytishi mumkin, shuning uchun davolashdan keyin kuzatuv muhim. Davolanmasa: siydik ushlanib qolishi kuchayishi (og’ir holatda — siydik butunlay chiqmasligi), qaytalanuvchi infeksiyalar, siydik pufagi toshlari, yuqori siydik yo’llari zararlanishi mumkin.

Doimiy zaif oqim, siydik chiqarishni boshlashda qiyinchilik, oqim sochilishi, to’liq bo’shamaslik tuyg’usi, qaytalanuvchi infeksiyalar, og’riq yoki siydikda qon bo’lsa — ayniqsa avval uretra jarohati yoki kateterizatsiya bo’lgan bo’lsa — urologga murojaat qiling. Siydik birdan chiqmay qolsa, shoshilinch tibbiy yordam kerak.