Erkaklarda gidrotsele: sabablari, belgilari, tashxis va davolash

Gidrotsele — moyakni o’rab turgan yupqa parda ichida suyuqlik to’planishi bo’lib, natijada xayaning bir tomoni kattalashadi. Odatda og’riqsiz bo’lib, asta-sekin rivojlanadi, shu sabab ko’p erkaklar faqat xayaning bir tomoni kattaroq yoki og’irroq bo’lib qolganini sezadi.

Gidrotsele bir yoki ikkala tomonda bo’lishi mumkin, hajmi kichik qolishi yoki asta-sekin kattalashishi mumkin.

Kattalarda sabab — yallig’lanish yoki infeksiya (epididimit yoki orxit), xaya jarohati, chov yoki xaya sohasidagi operatsiya, yoki suyuqlik ishlab chiqarish va so’rilishi o’rtasidagi muvozanat buzilishi bo’lishi mumkin. Ko’p holatlarda aniq sabab topilmaydi — bunday holat idiopatik gidrotsele deb ataladi.

Bolalarda gidrotsele qorin bo’shlig’i va xaya o’rtasidagi kanal rivojlanishdan keyin to’liq yopilmagani sababli yuzaga keladi.

Asosiy belgi — xayaning og’riqsiz shishishi. Katta bo’lganda og’irlik, taranglik yoki yengil noqulaylik his qilinishi mumkin.

Gidrotselening o’zi odatda kuchli og’riq bermaydi. Agar kuchli og’riq, qizarish, harorat ko’tarilishi yoki to’satdan shish paydo bo’lsa — bu boshqa holat bo’lishi mumkin, zudlik bilan shifokorga murojaat qiling.

Gidrotsele moyak atrofida suyuqlik to’planishidan, varikotsele esa xaya venalarining kengayishidan kelib chiqadi. Ular ba’zan birga uchraydi, lekin tashxis va davolash usullari boshqacha.

Gidrotsele qo’l bilan tekshirilganda silliq, suyuqlik bilan to’lgan shishga o’xshaydi, varikotsele esa kengaygan yoki chigallashgan venalarga o’xshaydi. Aniq farqlash uchun shifokor ko’rigi va zarur bo’lsa UTT (UZI) yordam beradi.

Urolog anamnez yig’ish va ko’rikdan boshlaydi: shishning kattaligi, og’riqliligi, xayani alohida paypaslash imkoniyati, tana holati o’zgarganda shishning o’zgarishi va boshqa holatlar (churra, varikotsele, infeksiya) belgilarini baholaydi.

Tashxis noaniq bo’lsa yoki xayani paypaslab bo’lmasa, xaya UTT (ultratovush tekshiruvi) tayinlanadi — bu suyuqlik borligini, xayaning holatini aniqlash va shishning boshqa sabablarini istisno qilishga yordam beradi.

Kichik, belgilarsiz gidrotsele ko’pincha darhol davolashni talab qilmaydi — kuzatuv yetarli.

Doimiy, katta yoki belgili gidrotselada asosiy davolash usuli — gidrotselektomiya, ya’ni suyuqlik to’lgan pardani olib tashlash yoki tikish operatsiyasi. Igna bilan punksiya (aspiratsiya) hajmni vaqtincha kamaytiradi, lekin suyuqlik ko’pincha qayta to’planadi, shuning uchun yakka usul sifatida u odatda yakuniy yechim hisoblanmaydi.

Xayada yangi shish, bir tomoni kattalashishi, doimiy og’irlik hissi, tugun yoki noqulaylik kuchayishi bo’lsa urologga murojaat qiling. To’satdan kuchli og’riq, shishning tez kattalashishi, ko’ngil aynishi, qusish, isitma bo’lsa — zudlik bilan tibbiy yordam kerak, bu xaya buralishi yoki boshqa shoshilinch holat belgisi bo’lishi mumkin.

Gidrotsele farzand ko’rish yoki potentsiyaga ta’sir qiladimi? Odatda yo’q — oddiy gidrotsele to’g’ridan-to’g’ri fertillik, testosteron yoki erektsiyaga ta’sir qilmaydi. U rak bo’lishi mumkinmi? Gidrotselening o’zi onkologik kasallik emas, lekin xayani ko’rishni qiyinlashtirishi mumkin, shu sabab noaniqlikda UTT tayinlanadi. Operatsiyadan keyin qaytishi mumkinmi? Qaytish ehtimoli bor, lekin kam uchraydi.